Onderzoek tijdens het Amsterdam Light Festival #12
Het thema van de twaalfde editie van het Amsterdam Light Festival (ALF) 2023-2024 is "LOADING... Revealing Art, AI and Tech". Meer dan twintig kunstenaars reflecteren met hun lichtkunst op het effect van technologie en kunstmatige intelligentie (artificial intelligence, AI) op ons dagelijks leven.
Het festival integreert kennis en onderzoek structureel in de programmering. Zo is er het jaarlijkse educatieproject, dat deze editie wordt geleid door kunstenaar Yasser Ballemans. Samen met meer dan 1000 Amsterdamse basisschoolleerlingen werken ze door een lesprogramma naar een kunstwerk toe. Met de Rijksuniversiteit Groningen loopt er tijdens deze editie een onderzoek naar de impact van kunst en hoe mensen kunst ervaren.
Het educatieproject
Dit jaarlijkse project is onderdeel van een samenwerking tussen het Amsterdam Light Festival en de gemeente Amsterdam. Basisschoolleerlingen uit alle stadsdelen maken kennis met (licht)kunst, door een lesprogramma te volgen onder begeleiding van een kunstenaar. Samen creëren ze een kunstwerk wat ook echt te zien is op het festival. Met het kunstwerk en de workshops wordt het festivalthema verbonden met de geschiedenis en het erfgoed van de stad, en het herstel van bruggen en kademuren, een belangrijk thema in Amsterdam. Hier lees je meer over de opzet van het lesprogramma en de educatiedoelen.
Onderzoek naar impact en ervaring
De vraag 'wat doet kunst met mensen?' staat centraal in een grootschalig onderzoek van de onderzoeksgroep iMEMA (Interface for Measuring the Experience and Meaning of Art) van de Rijksuniversiteit Groningen. In de samenwerking met het ALF doen zij een grote publieksmeting over hoe bezoekers de lichtkunstwerken ervaren en hoe deze hun emoties en gedachten beïnvloeden. In dit artikel vertelt onderzoeker Ralf Cox meer over hun werk.
"The biggest, smallest heroes" over virussen & bacteriofagen als superhelden
"Je ziet het niet, maar er is een oorlog gaande! Een hele belangrijke oorlog in het microscopisch kleine koninkrijk van de virussen en bacteriën, die Breitner Academie-studenten Kawita, Renee en Ilse inspireerde tot het maken van dit kunstwerk. De hoofdrol wordt gespeeld door het T4-virus, die met zijn ‘soldaatjes’ de gevaarlijke E. coli-bacterie aanvalt. Het lijken net marsmannetjes, maar zo zien ze er ook echt uit als je ze bekijkt door een microscoop. T4 is een zogenaamde bacteriofaag, een type virus dat specifieke bacteriën op een hele slimme manier kapotmaakt. Met zijn ‘staart’ injecteert hij zijn eigen DNA in het lichaam van de bacterie. De faag gaat zichzelf daar vermenigvuldigen en uiteindelijk barst de bacterie uit elkaar. Dat virussen hun slechte reputatie dus niet helemaal verdienen wordt door deze kleine helden wel bewezen!"
Ilse Kok, Kawita ten Kate en Renée Westland zijn studenten van de bacheloropleiding Docent beeldende kunst en vormgeving aan de Breitner Academie in Amsterdam. De Breitner Academie en het Amsterdam Light Festival zijn al partners sinds 2015. Het maakproces was te volgen via deze projectpagina.
Speciaal voor dit kunstwerk maakte Marcel Sman een geluidsfragment, te luisteren via Soundcloud:
"To Merge" over de invloed van rivierkreeften in de Amsterdamse grachten
Voor de elfde editie van het Amsterdam Light Festival maakten studenten van de Breitner Academie Priya Saktoe, Sorella Loman en Yoeki de Ruyter een lichtkunstwerk over de invloed van rivierkreeften in Amsterdam en Nederland. "De kreeft is geïmporteerd en uitgezet door beroepsvissers en heeft zich voorgoed gevestigd in de Nederlandse wateren; de Amerikaanse rode rivierkreeft is een blijvertje. De biotoop waarin het beestje zich nu bevindt blijkt een utopie. Zie het als een (cultureel) assimilatie proces, culturen zullen blijven versmelten en zowel boven als onder water zal er een nieuwe samenleving ontstaan."
Het kunstwerk, gemaakt als onderdeel van een educatieproject, was te zien op de Schippersgracht tegenover het Centraal Station. De ontwikkeling van het werk was te volgen via Instagram. Over het productie proces van de installatie leest u meer via Publi Air.
Voor foto's van het lichtkunstwerk 'To Merge' kunt u terecht op deze pagina van de Breitner Academie. De Breitner Academie is de HBO opleiding voor Docent beeldende kunst en vormgeving in Amsterdam, en onderdeel van de Amsterdamse Hogeschool van de Kunsten (AHK).
"Guichelheil en Duizendschoon" een ode aan biodiversiteit
"De duizendschoon, de wederik, het guichelheil, de grote zeenaald, het hooibeestje en het roodstaartje – dat zijn nog maar een paar van de fantastische bloemen, planten en dieren die voorbijkomen in deze uitbundige, ademende collage van kunstenaarscollectief Blauwe Uur. Hun projectie is een ode aan de biodiversiteit in het Noord-Hollandse landschap, die de strakke gevel van een wooncomplex opeens transformeert tot een nieuwe wereld waarin groei, bloei, kleur, grilligheid, contrast, perspectief en verleiding centraal staan."
"De kleurrijke illustraties waaruit de collage bestaat zijn afkomstig uit de beroemde albums die natuurbeschermer, onderwijzer en schrijver Jac P. Thijsse tussen 1906 en 1938 speciaal voor koekfabrikant Verkade schreef. De illustraties in de albums werden gemaakt door onder andere kunstenaar Jan Voerman, en kreeg je per stuk bij een pak koekjes. Ze werden door heel Nederland enthousiast verzameld en ingeplakt. Niet alleen een briljant staaltje marketing, maar ook een mooie manier om liefde voor de Nederlandse natuur aan te wakkeren. Want “maar al te veel Nederlanders beseffen nog niet, in welk heerlijk land zij het voorrecht hebben te leven”, aldus Thijsse."
Het lichtkunstwerk "Guichelheil en Duizendschoon" van kunstenaarscollectief Blauwe Uur was onderdeel van de negende editie van het Amsterdam Light Festival. Blauwe Uur bestaat uit scenograaf Andrea Dröes (1985), licht- en videokunstenaar Jurjen Alkema (1976), en grafisch ontwerper en animator Jos Agasi (1964). Het werk werd gemaakt in opdracht van en ondersteund door: Provincie Noord-Holland
Educatieproject Amsterdam Light Festival Editie 11
Samen met 1200 kinderen afkomstig uit alle stadsdelen van Amsterdam maakte Studio Toer de 'Brug van 1000 Dromen'.
Het project is onderdeel van een vierjarige samenwerking tussen het festival en de gemeente Amsterdam. Met dit kunstwerk en het workshopprogramma verbinden we het festivalthema met de geschiedenis van de stad, het ontstaan van de grachten en het herstel van de bruggen en kademuren.
"The Water We Breathe" over hoe algen ons aan zuurstof helpen
Voor de 9e editie van het Amsterdam Light Festival hebben 650 Amsterdamse basisschoolleerlingen onderzoek gedaan naar het zuurstofgehalte van het water in hun buurt. Waarom dat zo belangrijk is? Omdat microben in het water met behulp van licht voor de helft van alle zuurstof op aarde zorgen! In dit artikel vindt u meer informatie en video's over het onderzoek.
The Water We Breathe is een project van Stichting Nieuwe Helden voor en met Amsterdam Light Festival. Het is tot stand gekomen in samenwerking met Juf op Straat, Wetenschapsknooppunt Amsterdam, Universiteit van Amsterdam en ARTIS Micropia, met steun van het BankGiro Loterij Fonds. The Water We Breathe is onderdeel van het scholenproject dat Amsterdam Light Festival sinds 2012 jaarlijks organiseert. In een serie workshops werken basisschoolleerlingen samen met een kunstenaar aan een lichtkunstwerk dat te zien is tijdens het festival.
"De Amazone kennen we als ‘de longen van de aarde’, maar wist je dat minstens de helft van alle zuurstof op onze planeet uit het water komt? In zeeën, rivieren en zelfs vijvers en grachten leven namelijk microben, die met behulp van licht zuurstof produceren en afgeven aan de lucht. En hoe schoner en gezonder ons water is, hoe beter deze kleine wezentjes hun werk kunnen doen. Daar moeten we samen zorg voor dragen. Om te ontdekken hoe het eigenlijk gesteld is met het zuurstofgehalte in de Amsterdamse wateren, hebben deze herfst maar liefst 650 basisschoolleerlingen uit heel Amsterdam een groot burgeronderzoek gedaan. Tijdens een serie workshops – bedacht en georganiseerd door Stichting Nieuwe Helden voor en met Amsterdam Light Festival – deden de scholieren onder andere onderzoekjes naar watermonsters die ze in hun eigen buurt verzamelden. De monsters werden, aan de hand van het gemeten zuurstofgehalte, gekleurd met verschillende natuurlijke pigmenten. Aan de voorkant van de installatie die ze samen vormen lees je de formule H2O + Light = O2 (water + licht = zuurstof!), terwijl je aan de achterkant kunt ontdekken welke waarden er in de verschillende stadsdelen werden gemeten."
Mini college
Wil je meer weten over het belang van zuurstof in het water? De Universiteit van Amsterdam maakte een mini college over algen. In onderstaande video zie je Petra Visser:
Dit web moet wel zijn gemaakt door een gigantische spin! Een spin uit een duistere toekomst, waarin een vervuild en vergiftigd milieu ervoor heeft gezorgd dat ze is gemuteerd tot enorme proporties. Zover komt het hopelijk niet (!), maar het is wel degelijk een interessant feitje dat de kunstenaar voor dit kunstwerk inspireerde. Zij ontdekte namelijk dat spinnen onder invloed van giftige stoffen, zoals pesticiden, een onregelmatig web weven. En niet alleen op spinnen, maar op álle levende wezens heeft vervuiling een slechte invloed. Daarom is het belangrijk dat onze omgeving zo schoon mogelijk blijft, waaronder de lucht die we inademen.
Lees hier meer over de totstandkoming van het kunstwerk.
Over de kunstenaar
Katie Urban (VS, 1977) is een video- en installatiekunstenaar. Ze is afgestudeerd aan de afdeling beeldende kunst van Bowdoin College in Maine, en woont en werkt momenteel in New York. Urban zoekt naar het ‘bovennatuurlijke’ in alledaagse situaties, plekken of objecten. In haar werk gebruikt ze de natuurlijke omgeving, dieren en het menselijk lichaam als symbolen voor ongrijpbare emoties en ervaringen. Haar interesse in mythologie en psychologie speelt daarbij een belangrijke rol.