Kunst als vorm van erkenning, reflectie en verbondenheid

Kunst als vorm van erkenning, reflectie en verbondenheid

Yonah de Beer (Any/None) is kunstenaar, cultuurverkenner in stadsdeel Oost en initiatiefnemer van het platform INSI Art. In zijn artistieke werk onderzoekt hij thema’s als identiteit, intergenerationeel trauma, queer-zichtbaarheid en thuishoren. Kunst ziet hij als een vorm van filosofie en maatschappelijke verantwoordelijkheid: een manier om ruimte te maken voor emoties, perspectieven en verhalen die vaak over het hoofd worden gezien. Via INSI art werkt hij aan abstracte en performatieve series, zoals Anxiety is a Garden en Nostradamus, waarin maatschappelijke en ecologische spanningen tastbaar worden gemaakt.

Zijn praktijk is sterk verweven met zijn eigen biografie, die onder andere bestaat uit Joodse en Queer wortels. In projecten die zich begeven op het snijvlak van religie, politiek en beeldvorming zoekt hij zorgvuldig naar de juiste taal en vorm. Zo werkt hij aan een nieuw project over online haat tegenover Palestina en Antizionistisch-Joodszijn vanuit de Joodse gemeenschap, waarin memes en digitale beeldcultuur worden gebruikt om machtsstructuren te bevragen. Tegelijk is hij terughoudend in het benoemen van betrokkenen of situaties wanneer die gevoelig liggen: de veiligheid en autonomie van anderen gaan voor.

Bruggen bouwen als cultuurverkenner

Vanuit zijn rol bij het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) wil Yonah drempels verlagen voor mensen die niet vanzelfsprekend hun weg vinden binnen de culturele sector. Veel bewoners weten niet dat zij subsidies kunnen aanvragen, of stuiten op complexe procedures, taalbarrières of gebrek aan vertrouwen. Yonah ontwikkelt samenvattingen van subsidieregels en geeft makers persoonlijke ondersteuning. Hij is zich daarbij bewust van de verantwoordelijkheid die dat met zich meebrengt: 'Ik wil voorkomen dat anderen op dezelfde fouten stuklopen als ik”

Hij noemt voorbeelden van sociale kunstplekken waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleiding krijgen via kunst, en initiatieven waarin ongedocumenteerde vrouwen via creativiteit hun eigen verhalen vormgeven. Bij dat soort projecten ondersteunt hij met subsidieaanvragen, sparsessies of netwerkverbindingen. Zijn rol omschrijft hij niet als beoordelaar, maar als coach: iemand die naast je staat, zonder te bepalen of je werk ‘goed genoeg’ is.

Amsterdam-Oost: buurtgevoel, broedplaatsen en maatschappelijke urgentie

In zijn observaties over Oost spreekt Yonah met waardering over plekken waar buurtgevoel en creativiteit samenkomen. De tentoonstelling in de bibliotheek op het Javaplein, met archieffoto’s van de Indische Buurt, noemt hij als voorbeeld van hoe lokale geschiedenis zichtbaar en gedeeld wordt. Ook archiefprojecten over activisme, en culturele plekken waar queer, intersectionele of geëngageerde kunst een podium krijgt, ziet hij als waardevol voor het sociale weefsel van de wijk.

Tegelijk signaleert hij urgente thema’s: het verdwijnen van betaalbare atelierruimte, zoals op Zeeburgereiland, waar bewoners ooit samen met een architectenbureau een plan maakten om te blijven, maar uiteindelijk moesten vertrekken. Of het ontbreken van nachtcultuur voor jongeren, nu alternatieve podia en ontmoetingsplekken zijn gesloopt voor commerciële herontwikkeling. Ook ziet hij hoe queer personen zich lang niet altijd veilig voelen in de openbare ruimte, en benadrukt hij het belang van zichtbare representatie, ook buiten de gebaande momenten van aandacht.

Hij wijst op het spanningsveld tussen toezicht en zorg: in het Oosterpark zijn camera’s geplaatst tegen overlast, terwijl mensen in kwetsbare situaties – zoals dak- of drugsgebruikers – juist behoefte hebben aan opvang, begeleiding en menselijk contact. Een initiatief als een mobiele voorziening met douche, eten en wc noemt hij effectiever dan repressieve maatregelen. Diezelfde logica geldt voor jongeren: als zij zich buitengesloten voelen, vraagt dat om culturele programma’s die écht aansluiten op hun leefwereld.

In het werk van Yonah de Beer vloeien kunst, zorg en betrokkenheid in elkaar over. Als maker én verbinder zoekt hij naar plekken waar ruimte ontstaat: niet voor perfectie, maar voor ontmoeting, nuance en bestaansrecht. Amsterdam-Oost blijkt daarvoor vruchtbare, maar ook kwetsbare grond.